| Azja |
|
Myśląc o Azji nie sposób jest pominąć jej wielkości. Jest to największy kontynent świata. Składają się na niego niemal bezludne, niezmierzone połacie Syberii i Azji Centralnej, jak i jedne z najgęściej zaludnionych świecie: Nizina Chińska, Półwysep Indyjski wraz z Niziną Gangesu, Wyspy Japońskie i inne wyspy Dalekiego Wschodu.
Azja to kontynent ekstremów: tu znajduje się najwyższy szczyt świata - Mount Everest, u jej wybrzeży położona jest największa głębia morska na ziemi - Rów Mariański, tu leży również największa depresja - rozpadlina Morza Martwego. W Azji żyje najwięcej ludności spośród wszystkich kontynentów (około dwóch trzecich populacji światowej). Tu również rozciągają się największe (Rosja) i najludniejsze państwa świata (Chiny, Indie).
Różnorodność krajobrazowa tego obszaru jest olbrzymia. Od syberyjskiej tundry, przez zimne lasy iglaste tajgi, przez stepy Środkowej Azji i żyzne chińskie doliny o umiarkowanym klimacie, docieramy do pustyń Bliskiego Wschodu i lasów równikowych Indonezji.
Jeszcze bardziej zróżnicowany wydaje się być krajobraz kulturowy. Na kontynencie tym wyróżnić można co najmniej sześć cywilizacji: Chińską, Indyjską, Prawosławną, Muzułmańską, Japońską, wysp Pacyfiku. Trudno znaleźć jakąkolwiek cechę wspólną dla ludów Azji, chyba że tą cechą będzie ich różnorodność. Posługują się one tysiącami różnych języków i dialektów, wyznają setki różnych religii (zarówno monoteistycznych, jak i politeistycznych), różnią się wyglądem i ubiorem, temperamentem i sposobem życia.
Kraje azjatyckie różnią się od siebie również w sferze ekonomicznej. Japończycy są jednymi z najzamożniejszych na świecie. Niewiele im ustępują mieszkańcy Korei Południowej, Tajwanu czy Singapuru, a więc dynamicznie rozwijających się "tygrysów" Dalekiego Wschodu. Arabscy szejkowie naftowi są należą do najbogatszych ludzi na świecie, a ich pałace opływają w dostatki. Na drugim końcu znajdują się mieszkańcy slumsów miast bengalskich i indyjskich. Żyją oni często za mniej niż dolara dziennie. Brak im pieniędzy na wyżywienie, nie mówiąc już o mieszkaniu czy ubraniu.
Azja jest, obok Afryki Północnej, kolebką najstarszych światowych cywilizacji. Tu już 4 tys. lat temu rozwijały się rolnicze kultury Mezopotamii, Doliny Indusu i Gangesu czy Niziny Chińskiej. Do dziś te obszary są źródłem niezmierzonych plonów. W bogatych rolniczych dolinach rozwijały się królestwa i cesarstwa, które były atakowane przez plemiona koczownicze żyjące na okolicznych stepach. Ta rywalizacja przez wieki kształtowała historię Azji, historię, której przebieg zmieniony został drastycznie wraz ze wzrostem wpływów potęg europejskich: Rosji na Syberii, Francji w Indochinach, Wielkiej Brytanii na Bliskim Wschodzie i w Indiach. Nawet Cesarstwo Chińskie znalazło się w pewnym momencie w orbicie wpływów państw europejskich i Stanów Zjednoczonych. Jedynym krajem, który zachował suwerenność była Japonia, ale i ona w czasie II Wojny Światowej podbita została przez USA. Ta zależność od obcych, dalekich potęg zakorzeniła się w sercach ludzi zamieszkujących Azję, zwłaszcza na Bliskim Wschodzie.
Różnorodność polityczna (największa demokracja na świecie * Indie, liczne dyktatury i monarchie), różnorodność poziomów życia i kultur sprawiła, że często zdarzały się tu krwawe wojny zarówno wewnętrzne, jak i międzypaństwowe. Najkrwawsze konflikty pochłaniały ofiary śmiertelne liczone w milionach. Tak było podczas okupacji Japonii w Chinach i w czasie wojny domowej w tym kraju. Olbrzymie straty przyniosły konflikty lat 60. i 70. na Półwyspie Indochińskim i w Indiach. Dziś na szczęście wojny są coraz rzadsze, lecz rejon Bliskiego Wchodu i granicy pakistańsko - indyjskiej wciąż jest bardzo niestabilny. |

















