W całkiem niewielkiej torbie pomieścisz zakupy, kobiecy niezbędnik, studencki ekwipunek i niemowlaka z wyprawką. Wszystko za sprawą nieprawdopodobnie rozciągliwego włókna z „dzikiego ananasa”. Lepsze od najdoskonalszych syntetyków!

Te piękne i praktyczne torby powstają w Panamie, w niewielkich wioskach Chalite i Bocas de Toro. Sioła zamieszkują ludzie z plemienia zwanego Ngőbe – Bugle. Lud to ciekawy, bardzo pracowity, o wieluset letniej kulturze, pięknych strojach i zaprawiony do ciężkich warunków życia.

O echmei słów kilka

Torby chacara, zwane w dialekcie Ngőbe kra, wykonane są z wyjątkowo mocnych włókien „dzikiego ananasa”, czyli rośliny znanej botanikom jako Aechmea magdalenea, a wśród autochtonów: pita.

Należy ona do rodziny Bromeliaceae i rośnie wszędzie tam, gdzie słońca jest pod dostatkiem, a podłoże ma wystarczająco dużo wilgoci. Przeważnie spotyka się ją na terenach nizinnych, nawet podmokłych. Bardzo nie lubi suszy – jak zresztą ludzie Ngőbe, ponieważ Aechmea słabiej wówczas rośnie i, co logiczne, wytwarza mniej liści. A to oznacza ubogi zbiór materiału na włókna, a więc i mniej wytworzonych toreb chacaras, które szczególnie chętnie kupują turyści.

Aechmea jest bardzo podobna z pokroju do agawy: też tuż przy ziemi wyrasta rozeta szablastych, zielono - siwych liści, zakończonych ostrymi kolcami. Roślina kwitnie tylko raz: wytwarza wówczas wysoki pęd kwiatostanowy, z różowymi zazwyczaj kwiatkami, a po wyprodukowaniu nasion ginie.

Pojedyncze egzemplarze Aechmei są na tyle duże, że tworzą naturalny i bardzo trudny do sforsowania płot. Ze względu na wysoką użyteczność rośliny uprawia się ją na przydomowych plantacjach, oraz tworzy specjalne strefy ochrony jej naturalnych siedlisk. Owoce echmei są jadalne, a w liściach gromadzi się sporo orzeźwiającego soku.

W naszych kwiaciarniach można kupić pięknie kwitnący, dużo mniejszy gatunek echmei. 

Włóknisty skarb

Najcenniejsze z echmei jest włókno: bardzo wytrzymałe (o porównywalnych wartościach tego parametru do wielu super mocnych włókien syntetycznych), białe, o bardzo długich pojedynczych włosach. Włókno jest wyjątkowo odporne na wodę i na pleśnienie.

Z jednej, sporej plantacji uzyskuje się wiele ton cennego surowca. Wszyscy nie – plantatorzy mogą włókno zakupić w większości sklepów w Panamie.

Żniwami zazwyczaj zajmują się mężczyźni i pomagają kobietom w pozyskaniu surowca. Włókno wyczesuje się z liści specjalnymi „grzebieniami” - są to narzędzia z wielkimi zębami, ułożonymi w różnych rozstawach. Rozdzielają one liście na drobne wstęgi, a te później czesze się w grzebieniach o bardzo ściśle ułożonych zębach.

Włókno suszy się na świeżym powietrzu i oddaje w ręce specjalistek, które przygotowują je do wykorzystania na warsztatach tkackich. Długie, jasne włosy są oczyszczane z zanieczyszczeń, zwijane w grubsze nici; mogą być farbowane, albo w naturalnym kolorze.

Kiedy włókna są gotowe, na warsztat biorą je artystki, które, wykorzystując znane od wieków techniki, tkają przepiękne i bardzo wytrzymałe torby chacaras. Torby są plecione nieskomplikowanym, ale bardzo elastycznym i średnio ścisłym splotem. Dzięki temu można do nich władować sporo towaru, a także bez przeszkód umieścić tam dziecko. Od setek lat bowiem kobiety Ngőbe noszą swoje dzieci w torbach chacaras. Często wyściełają je np. kocykami, by maluchom było jeszcze wygodniej. I w ten sposób matki wędrują kilometrami ze swymi pociechami. Dziecko się nie zaparzy w torbie, bo włókno jest bardzo przewiewne; nie marudzi też, że nóżki je bolą, gdy trzeba zajść na targ do miasteczka oddalonego o paręnaście kilometrów. W drodze powrotnej, kobiety Ngőbe niosą w chacaras i zakupy, i dzieci.

Chacaras wytwarza się też czasem z figue, albo mieszanki włókien innych agawowatych.

Wszystkie torby są prześliczne: zdobione etnicznymi wzorami, z wplatanymi barwnymi włóknami, pełne geometrycznych figur, albo obrazów z życia wziętych. Każda torba powstaje z indywidualnych i niepowtarzalnych pomysłów i skojarzeń wykonującej ją artystki. Są modele bardzo eleganckie oraz zabawne, pełne barw lub jednokolorowe. Wszystkie jednak są niezwykle mocne, pakowne i niesamowicie lekkie.

Z włókna echmei robi się też hamaki, krzesła wiszące, sandały, sieci rybackie, szalenie mocne liny i sznurki, zabawki, maty i nici hafciarskie, którymi pięknie zdobi się m.in. męskie pasy. Ale to już temat na inną opowieść.