O bogatym wnętrzu owocowego warzywa, biżuterii z pestek i żarłoczności, przekładanej wprost proporcjonalnie na gabaryty arbuzów.

Owoc czy warzywo?

Jedni mówią, że spośród o w o c ó w najbardziej lubią arbuzy; inni powiadają przekornie, że arbuzy to warzywa. Jakkolwiek by nie było, botanicznie arbuz (Citrullus sp.) to członek rodziny dyniowatych, bliski krewny ogórków i cukinii (bezsprzecznie przedstawicieli warzyw), którego owocem jest olbrzymia, pełna słodkiego, soczystego miąższu rzekoma jagoda (niezaprzeczalnie owoc!). Większość z nas nigdy nie widziała całej rośliny arbuza. Z pokroju jest podobna do pozostałych dyniowatych: ma długie, płożące albo wzniesione, rozgałęziające się łodygi z wąsami czepnymi i z 5-klapowymi, sporymi liśćmi. Całą roślinę pokrywają szorstkie, szare włoski. Żółte kwiaty są mniejsze niż u innych dyniowatych. Płatki szybko więdną po zapylających odwiedzinach trzmieli.

Arbuz to wyjątkowy „piecuch” i roślinny obżarciuch: rośnie dobrze tylko w cieple (ponad 24°C) i pełnym słońcu, na niezbyt wilgotnej glebie, ale odpowiednio bogatej w składniki odżywcze. Tylko w takich warunkach będzie wytwarzał naprawdę pyszne, dorodne owoce. Z tego względu arbuzy uprawia się dziś we wszystkich ciepłych rejonach Ziemi. Dziś – ponieważ ojczyzną tego gatunku tak naprawdę jest Afryka, jej centralny i zachodni rejon.

Kwadratura koła

Arbuzy przeważnie miewają owoce mniej lub bardziej kształtem przypominające kulę. Bywają jednak plantatorzy, którzy lubują się w arbuzach sześciennych czy przypominających egipskie piramidy (wystarczy kilka uprawowych sztuczek i arbuzy wytwarzają owoce o takich właśnie kanciastościach).

Miąższ arbuzów może być w różnych kolorach i odcieniach: żółtego, czerwieni, różowego czy białego; zawsze jednak jest bardzo soczysty. Tym ostatnim parametrem arbuz uprawny różni się od dzikiego gatunku zwanego kolokwintą (C. colocynthis) – domniemanego przodka gatunku uprawnego. Miąższ kolokwinty jest gąbczasty, raczej suchy i gorzki; starożytni Egipcjanie stosowali go w celach przeczyszczających. Ludzie żyjący nad brzegami Nilu znali kolokwintę od zawsze. Słodkie odmiany arbuza pojawiły się tam co najmniej 4 tysiące lat temu. Do Europy soczyste owoce zawędrowały 2000 lat później. Początkowo były to dziko rosnące okazy, które z czasem zaczęto uprawiać. Obecnie najwięcej arbuzów uprawia się na terenie Chin.

Drogocenne pestki

Polakom arbuz kojarzy się wyłącznie z pysznym, deserowym owocem. Artyści z całego świata zaś, wykonujący biżuterię z nasion roślin, traktują go jak dostarczyciela świetnego surowca do produkcji przepięknych ozdób. Pestki arbuza to materiał bardzo wdzięczny na wszelkie biżuteryjne cacka: nie trzeba ich szlifować, są dostępne w wielu kolorach i odcieniach: od brązowych, przez żółte czy zielone, aż po całkiem białe; łatwo robi się w nich dziurki i bez problemu można samemu się wystarać o doskonałej jakości i świeżości dostawę towaru potrzebnego do wykonania kolejnej partii biżuterii – wystarczy tylko kupić dojrzałego arbuza, zjeść go ze smakiem, a nasiona wysuszyć na słońcu. Niezwykłe ozdoby z pestek arbuza wykonuje się w wielu rejonach świata. Różnią się stylem i dodatkiem innych nasion, ale wszystkie są szalenie efektowne i szykowne.

Mało kto wie, iż pestki arbuza zjada się na surowo – dostarczają cennych składników odżywczych i sporej ilości energii; można je prażyć i solić (smakują podobnie do łuskanego słonecznika), wzbogacają sałatki, pieczywo i sosy. Olej wytłaczany z pestek arbuza wykorzystuje się zarówno w kuchni jak i do celów technicznych. W zachodniej Afryce nazywa się go ootanga oil albo kalahari oil. 

Arbuz od kuchni

To przede wszystkim wspaniale gaszący pragnienie owoc – składa się w 95% z wody; reszta to cukry, śladowe ilości białka i trochę witamin A, C, B oraz potasu i magnezu. Czerwony miąższ zawiera też cenny likopen – substancję pomocną w leczeniu nowotworów.

Arbuzy zjada się na surowo, dodaje do sorbetów, lodów i sałatek; najnowszym hitem są grillowane steki z dość grubych plastrów soczystego miąższu. To owoce szczególnie polecane wszystkim, którzy mają problemy z nerkami – miąższ bogaty w wodę i sole mineralne działa silnie moczopędnie.

Wbrew obiegowej opinii o zupełnej nieprzydatności skórki arbuza, wykorzystuje się ją na kilka sposobów. Po pierwsze w kuchni: pocięta na cienkie paski, gotowana w syropie, jest znakomita jako dodatek do ciast i deserów, a nawet jako słodka przekąska. Bywa też marynowana i podawana jak pikle. Po drugie: wycina się z niej rewelacyjne lampiony – są bardzo łatwe do wykonania, odpowiednio zaaranżują każdy nastrój w każdym pomieszczeniu, a kiedy się znudzą – wyrzuca się stare modele, a na ich miejsce stawia się nowe.

Soczyste arbuzy mają więc same zalety. Szkoda, że w naszym klimacie udają się tylko uprawy szklarniowe (choć istnieje jedna odmiana wyjątkowo odporna na chłód, ale nie zawsze w Polsce bywa tyle słońca, by zaspokoić zapotrzebowanie arbuza na światło). Sezon na arbuzy zaczyna się w Polsce latem – może warto wykorzystać ten czas nie tylko na rozkoszowanie się smakiem pysznego miąższu, ale i na próby samodzielnego wykonania egzotycznych, jak na nasze warunki, naszyjników i bransoletek? Jeśli jednak amatorskie, samodzielne próbki rękodzieła jubilerskiego nie spełnią Waszych oczekiwań, zawsze możecie zajrzeć do naszego sklepu i wybrać gotowe, przepiękne wyroby z nasion przeróżnych roślin, pochodzące z dalekich krain.