Enterolobium – słoniowe ucho, orzech amerykański. Kwitnący, wygląda jak wieszak na pompony; owocujący obwiesza się uszatymi strąkami. Nasiona seksownie zdobią dekolty i świetnie smakują po upieczeniu.

Kostarykańska duma

Od kilkunastu lat ma status oficjalnego symbolu narodowego Kostaryki, a najszybciej – żywego i pełnej krasie - można go znaleźć w prowincji Guanacaste oraz w prawie całej Ameryce Łacińskiej i w tropikach Ameryki Południowej. Oficjalnie nazywa się Enterolobium cyclocarpus i jest członkiem rodziny mimozowatych. Nieoficjalnie znany jako: słoniowe (albo małpie, a nawet ludzkie [!]) ucho, american walnut (czyli amerykański orzech), często określane jako guanacaste lub conacaste, a czasem mówi się o nim: parota, orjon czy genizero.

Strąki jak uszy

To najzwyklejsze w świecie strąki, tyle, że niezwykłego kształtu: jak małżowina uszna. Jeśliby położyć taki owoc na dłoni, będzie niewiele mniejszy od niej – osiąga nawet 10 cm średnicy!

W środku strąka kryją się spore (prawie centymetrowe) i dość ciężkie (sztuka waży nawet 1 gram) nasiona. Owalne, błyszczące, miodowo prążkowane, „zerkają” na świat kokieteryjnym, brązowym okiem. 

Wysokobiałkowa ozdoba

Ziarna zawierają prawie 35% białek, dlatego są wartościowym pożywieniem. Karmi się nimi bydło, konie, a człowiek zjada ugotowane niedojrzałe nasiona enterolobium lub czeka, aż dojrzeją i wówczas je piecze. Uszate strąki zbiera się w maju – czerwcu, miażdży w drewnianych moździerzach i ręcznie wybiera co większe nasiona, a pozostałości przedmuchuje się silnym strumieniem powietrza i w ten sposób odzyskuje się małe sztuki. Z jednego drzewa zbieracze uzyskują wiele kilogramów bardzo żywotnych nasion – kiełkują prawie w 100% , a siewki bardzo szybko rosną – roczne drzewka mają nawet metr wysokości!

Nasiona mają niezwykle twardą skórkę (by przyspieszyć kiełkowanie, moczy się je kilkanaście sekund we wrzątku), którą można pięknie polerować naturalnymi olejami, a nawet lakierować. Dzięki temu uzyskuje się kusząco lśniące koraliki, które, rozsmakowani w naturalnej biżuterii, Indianie od razu postanowili wykorzystać do wytwarzania ślicznych ozdób. Z nasion guanacaste robi się urokliwą biżuterię, noszoną dziś przez elegantki z całego świata. Jeśli zajrzysz do naszego sklepu, znajdziesz tam przepiękne wyroby m.in. z nasion enterolobium.

Wielkie, owalne ziarenka bywają też naszywane na odzież lub torebki, albo ozdabia się nimi wyroby sztuki użytkowej. 

Sztuka dekorowania i nie tylko

Łatwe w obróbce drewno guanacaste to świetny materiał na stolarkę budowlaną i wykończeniową. Robi się zeń meble, podłogi, boazerie; artystyczna wena wyczaruje z kawałka drewna egzotyczną rzeźbę, a umiejętne gięcie w rękach doświadczonego rzemieślnika sprawi, że powstaną piękne poręcze i oparcia do krzeseł. Szkutnicy wykonują z drewna enterolobium pokłady statków i maszty – materiał jest wytrzymały na mechaniczne ściskanie i odporny na ataki pleśni oraz insektów. Guanacaste upodobali sobie architekci krajobrazu - to piękne, potężne drzewo zdobi parki, aleje i pobocza ruchliwych dróg; rozłożysta korona daje cień, a niezwykłe kwiatostany – pomponiki i uszate strąki są wyjątkową ozdobą każdego okazu. Roślina zawiera sporo taniny, którą wykorzystuje się w garbarstwie oraz do produkcji leków.

Ze zranionego drzewa wycieka gumowaty sok, którego skład i właściwości przypominają gumę arabską. Wykorzystuje się go w przemyśle spożywczym i do produkcji klejów.

Medyczna użyteczność guanacaste ogranicza się w zasadzie tylko do obniżania gorączki oraz stosowania taniny jako środka ściągającego.

Enterolobium to roślina ze wszech miar godna uwagi: użyteczna dla artystów, dla rolników, hodowców trzody, stolarzy i ... wszystkich elegantek świata.